S覺f覺r Hakk覺nda

eklin 繹tesine ge癟in, psiko-estetik felsefeyle tan覺覺n.
S覺f覺r'覺 bulun. G繹n羹l g繹z羹n羹z a癟覺ls覺n.

Boluun yerine tam覺 tam覺na boluk anlam覺na gelen bir 癟izgenin koyulabileceini ve koyulmas覺 gerektiini d羹羹nebilmek... 襤te, 癟ok vakit, 癟ok imgelem ve kesinlikle b羹y羹k bir zihin olgunluu gerektirmi olan son soyutlamad覺r bu. Bu y羹zden matematikte son temel keif s覺f覺r olmut覺r.

nceleri ayr覺 kavramlar olarak d羹羹n羹len boluk ve hi癟'in ayn覺 eyin iki g繹r羹n羹m羹 olduunun fark覺na var覺ld覺. B繹ylece s覺f覺r imi sonunda g羹n羹m羹z羹n cebiri ile matematiin temel kavram覺 olan yok say覺'n覺n deerini simgelemeye balad覺. Mezopotamya tarihinin ge癟 d繹nemlerinde M.. IV. y羹zy覺lda tarihin ilk s覺f覺r覺 olan Babil s覺f覺r覺, birka癟 y羹zy覺l sonra Maya s覺f覺r覺 ortaya 癟覺km覺sa da bug羹nk羹 kullan覺m覺 Hint uygarl覺覺na bor癟luyuz.

Hintliler'den bizlere Rabbi ben Ezra ad覺nda Yahudi-Ispanyol bilgini ta覺m覺 g繹r羹n羹yor 癟ada kullan覺m覺yla s覺f覺r'覺. 1139'daki uzun Dou gezisinden sonra Hint k繹kenli hesap y繹ntemlerini 襤brani dilinde kaleme al覺p "Sefer ha Mispar" (Say覺 Kitab覺) ad覺n覺 verdii bir yap覺tta sergilemi. Birden dokuza kadar olan rakamlar覺 harflerle simgeleyerek, yanlar覺na kah sifra (boluk anlam覺na gelen Arap癟a bir s繹zc羹k), kah galgal (tekerlein 襤branice ad覺) ad覺n覺 verdii k羹癟羹k yuvarlak bi癟imli bir im eklemi. S覺f覺r s繹zc羹羹n羹n Arap癟a sifra'dan (boluk) veya 襤branice sefer'den (say覺) gelmi olabileceini de b繹ylece anlam覺 olduk.

Fakat biz s覺f覺r'覺 psikiyatride -biz psikiyatristlere kafa doktoru denildiine g繹re- kafa biliminde kullan覺m覺n覺, yarat覺l覺覺n覺 bor癟lu olduu hi癟'lik ve boluk kavramlar覺 ile irdeleyeceiz.

Kafa i癟i boluu dolduran beyni iletiim kolayl覺覺 a癟覺s覺ndan ikiye ay覺raca覺z 繹nce. st beyin -ki biz bu beyin b繹l羹m羹ne cortex diyoruz- 1mm kal覺nl覺覺nda olduundan ve iki beyin yar覺m k羹resini sarmalad覺覺ndan ve soymay覺 becerebilirsek bu kabuun 1,5 metrekarelik bir alan覺 kapsad覺覺ndan anatomik bilgilerimiz nedeniyle eminiz. Onunla okuduumuzu, yazd覺覺m覺z覺, 癟ok s覺f覺rl覺 rakamlar覺 dahi hesaplayabildiimizi, analiz ve sentezler yapabildiimizi yine 羹st beynimizle 癟繹z羹ml羹yoruz. Fakat 癟oumuz b繹yle d羹羹n羹p, felsefe yapabilen bir cortex'e sahip olduumuz ve baka canl覺larda 繹rneini g繹remediimiz i癟in, megalo bir s羹re癟le t羹m beynimizi 羹st beyin zannediyoruz.

Oysa anatomik olarak 羹st beyin, t羹m beynimizin en 癟ok %28'ini kaps覺yor. Geriye kalan beyin b繹l羹mlerine anlat覺m ve anlama kolayl覺klar覺 bak覺m覺ndan alt beyin diyelim. Onun tamam覺 Latince olan (Thalamus, Amygdeal Nucleus, Substantia Nigra, Pons, Bulbus vs) b繹l羹mlerini ayr覺nt覺l覺 olarak incelemeye balarsak konumuz bir anatomi dersi nitelii kazan覺r ve ben enbata olmak 羹zere 癟oumuz "s覺f覺r" al覺r覺z.

Alt beyin sistemi duygular覺m覺z覺n ve i癟g羹d羹lerimizin kayna覺d覺r 繹ncelikle. 襤kinci olarak atalar覺m覺zdan RNA (Rubo-Nucleic Asid) denilen bir molek羹l yard覺m覺yla bilgi ifrelerini ta覺r ve depolar. (1989'da ispatland覺; ispatlay覺c覺lar覺 ABD'li Thomas Cech ve Kanadal覺 Sydney Altman Nobel Kimya d羹l羹 kazand覺. 癟羹nc羹 繹nemli fonksiyonu da otonom sinir sistemi kanal覺 ile n繹ro-hormono-transmitter bir mekanizmayla i癟 organlar覺m覺z覺 refleksif olarak komuta etmesidir. Bu nedenle de hakl覺 olarak beynimizin %72 h羹cresini kullan覺r.

Bu aamada bir buzul gibi d羹羹nelim beynimizi. Buzulun 羹st羹 g繹r羹nd羹羹 i癟in herkes konuuyor, cortex bilimi yap覺yor -konusunlar ve yaps覺nlar da- buzulun alt覺 bir mikrokozmos olduu halde din ve felsefe d覺覺nda tan覺mlanm覺yor.

st beynin "iyi insan ol, takma kafaya (ona g繹re de kafa sadece 羹st beyindir), sev birbirini" nutuklar覺n覺 yazd覺覺 kitaplar覺 zaman覺nda best-seller (en 癟ok satan) olan Dale Carnegie'nin intihar ederek 繹ld羹羹n羹 duymu muydunuz?

st beynin en hakim olduu 羹lkelerin ba覺nda gelen ABD dahi "yaas覺n 羹st beyin" 繹retisinin "otomatik portakallar" yaratt覺覺n覺 farketmi olmal覺 ki "EQ , IQ'yu d繹ver" kitaplar覺na 繹d羹n vermeye balad覺.
* EQ: Duygusal katsay覺 -alt beynin ilevlerinden sadece biri
IQ: Zekasal katsay覺 -羹st beyin ilevleri

Ayr覺ca bilgisayarlar 羹st beynimizi 癟ok iyi taklit etmeye balad覺klar覺ndan ve de ortalama 70-80 y覺l yaayan bir insan 羹st beyninin biriktirebileceinden 癟ok daha fazla bilgiyi depolayabildiklerinden "yaas覺n 羹st beyin" eitimi ufak 癟apl覺 bilgisayarlardan da inferiprite duygusu hissetmemize neden oluyor. Cep telefonlar覺, internet, materyalist felsefe, a覺r覺 羹st beyin faaliyetlerine, bu da strese neden olarak beyin sal覺覺n覺 giderek artan bir ekilde bozuyor.

襤te imdi; Mevlana'n覺n Mesnevi'de "hi癟'i bulunuz, g繹n羹l g繹z羹n羹z a癟覺ls覺n" deyiini anlamaya balad覺k. Hatta Budist rahiplerin ni癟in kendilerini maaraya kapatt覺ktan bir y覺l kadar sonra "癟羹nc羹 g繹z羹m羹z a癟覺ld覺" dediklerini veya Kuran'da "Ben size ah damar覺n覺zdan daha yak覺n覺m" demesini Allah'覺n... Tasavvufta hi癟liin, nokta gibi olman覺n, kalbe giden yol olduunu... Dikkat ederseniz g繹n羹l, 羹癟羹nc羹 g繹z, ah damar覺, kalp, alt beyin yerine kullan覺lm覺; hi癟lik, izolasyon 羹st beynin devre d覺覺 b覺rak覺lmas覺 yerine kullan覺lm覺t覺r.

Yunus Emre'nin "Bir ben vard覺r bende, benden i癟eri" s繹z羹ne uygun i癟teki ben'i hissetmenin yolu 羹st beyni devre d覺覺 b覺rakmak, hi癟letirmek, s覺f覺rlamakt覺r. Hintliler'in Transandantal Meditasyon (d羹羹nceyi ama) y繹ntemi dahi ayn覺 s覺f覺rlat覺rmay覺 ama癟lar.

Biraz 羹st beyninizle d羹羹nerek 繹rnekleri artt覺raca覺n覺zdan eminim. Ni癟in bir y覺覺n 繹reti; 羹st beyinde hi癟lii bulman覺n, alt beynin fark覺ndal覺覺n覺 azaltmaktaki rol羹n羹 kendi kavramlar覺 ile ilemi?

Son arat覺rmalar bir RNA molek羹l羹n羹n 20 milyon bilgi ta覺d覺覺n覺 s繹yl羹yor. Bu durumda belki de milyonlarca y覺ll覺k bir bilgi birikimine sahip alt beyin sistemi, tabiidir ki pek 癟ok 繹retide bir mikrokozmos olarak tan覺mlanacak.

st beyinde hi癟lii bulun, alt beyinde mikrokozmosla tan覺覺n. Zerd羹t 繹retilerinin beyaz enerjisiyle I. Ching felsefesinin ayd覺nl覺覺 ile, hatta Isis-Osiris 繹retilerinin hiyeroglif g繹z羹yle, yarat覺c覺l覺kla, Rahim-Rahman, anima-animus, Yin-Yang g羹癟leriyle tan覺覺n, arkatiplerle, sembollerle, gizemle tan覺覺n. eklin 繹tesine ge癟in, psiko-estetik felsefesiyle tan覺覺n. S覺f覺r'覺 bulun. G繹n羹l g繹z羹n羹z a癟覺ls覺n.

Psiko-estetik kavramlar覺n覺 yan yana ilk defa benim 羹st beynim bir araya getirdi. Ayr覺nt覺lar覺 merak eden okurlar覺m i癟in Sistem Yay覺nc覺l覺ktan 癟覺kan Psikoestetik isimli kitab覺m覺 okumalar覺n覺 繹nermem belki de yeni bir s覺f覺r'a neden olacakt覺r.

Biraz da s覺f覺r'覺n yuvarlakl覺覺ndan bahsedelim. ok eskilerden beri onun yuvarlakl覺覺 "rahim"i simgelemiti. Bir zamanlar mandala (yuvarlak) yap覺lar mimaride 癟ok modayd覺 ve insan cenininin rahimdeki rahatl覺覺n覺 羹st beyinsel yaamda da bulabilecekleri d羹羹n羹ld羹 mandala yap覺larda. Belki de yuvarlak hatl覺 arabalardan bir s羹re sonra yuvarlak hatl覺 yap覺lar yeniden moda olacak. Ben ahsen yuvarlak bir yatak arad覺m Modoko'da, bir t羹rl羹 bulamad覺m. Sonra vazge癟tim. Alt beynim rahime regresi(gerileme) olur diye. Fakat alt beyinlerimizi anac覺覺m覺z覺n rahmine doru gerileten o kadar 癟ok neden var ki asl覺nda. Anne kalp sesini taklit eden ritimdeki m羹zikler, rahim kaynakl覺 libido kullanan anneler... (襤ster toprak, ister su, ister ate, rahim olsunlar dourduklar覺 癟ocuklar覺n alt beynini b羹y羹tmezler. Bunu kefeden baz覺 yazarlar da "襤癟inizdeki 癟ocuu sevin" derler. Oysa o 癟ocuu b羹y羹tmezsek kolay kand覺r覺lan, kolay sald覺rabilen, kolay uyutulabilen bir 癟ocuk kal覺r覺z, 羹st beynimiz b羹y羹se de.) Baban覺z覺n, amcan覺z覺n, day覺n覺z覺n mesajlar覺n覺 biteviye yenileyenler, yaln覺zca 羹st beynin eitim ve otoritesini kullanan eiticiler, alt beyinde s覺f覺r覺 t羹ketmi materyalist otomatik portakallar, insan覺n 繹zg羹rl羹羹ne ve 繹zg羹nl羹羹ne sayg覺 duymayan doa y覺prat覺c覺lar覺...

Son olarak s覺f覺r'覺n rahimden 羹redii "boluk" duygusundan bahsetmek istiyorum. Bebeklerin sal覺ncakta, beikte veya ayakta sallanarak b羹y羹t羹ld羹羹, herkesin v覺c覺k v覺c覺k bir arada uyuduu bir toplumda boluk duygusu 癟ok s覺kt覺r. Birincisi boluun sallanarak hissedilmesi; ikincisi de 癟ok sert seks羹el i癟erikli alt beyin tak覺nt覺lar覺na neden olarak, alt beynin hissedilmemesi i癟in boluk duygusuna s覺覺n覺lmas覺 olarak koca bir bolukta minicik mikroplar olduumuz duygusuna g繹t羹r羹r bizi. Oysa uzayda boluk zannettiimiz karanl覺k dahi esir denilen bir maddeyle doludur. D羹nyam覺z saniyede 18 millik bir s羹ratle g羹nein etraf覺nda d繹ner. Ve yaam覺 sadece cortex yaam覺 kabul edersek 70-80 y覺lda biter. Milyonlarca y覺ll覺k bir uzay zaman覺nda bir noktad覺r, hatta bir hi癟tir, bir s覺f覺rd覺r cortex yaam覺.

S覺f覺rlay覺n 羹st beyin yaam覺n覺, boluk duygusundan kurtulun. Bizde bilinmediine bakmay覺n, Bat覺 羹lkelerinin psikiyatristlerinin 癟ou r羹ya analizi ile yard覺mc覺 oluyorlar dan覺anlar覺na. Ben de 繹yle... Evrenin sembol dili ile ku dili (mant覺kut tayr) ile yard覺mc覺 oluyorlar. 羹nk羹 alt beynin kulland覺覺 tek dil sembol dilidir.

Okuduysan覺z James Joyce Ullysess'te Dublin'de ge癟mi tek bir g羹n羹 1000 sayfada toparlam覺t覺r. 羹nk羹 bir sat覺r 羹st beyin dili kulland覺ysa k覺rk sat覺r alt beynin sembol dilini kullanm覺 ve 繹l羹m羹nden sonra ABD'de 癟ok say覺da bilim adam覺 ne dediini anlamaya 癟al覺arak 癟ok say覺da terc羹me ve a癟覺klama kitab覺 yazm覺t覺r.

Ayn覺 Babil Kulesi efsanesinde Tanr覺'n覺n insanlar覺 o zamana kadar ayn覺 dili konuuyorken, konutuklar覺 dili farkl覺lat覺r覺p birbirini anlamaya mahkum etmesi gibi. Ayn覺 dili bile konusak 羹st beyinde birbirimizi anlamayacak hale geldik.(Siz beni anlad覺n覺z m覺 ki?) Bunun da nedeni doduumuzda 羹st beynimizin olmamas覺d覺r. Okuyamazs覺n, yazamazs覺n, konuamazs覺n, 癟iini bile tutamazs覺n, 羹st beyinler sonra geliir. evre, anne, baba, ekonomi her ey farkl覺, t覺pk覺 y羹zler gibi 羹st beyinler de farkl覺d覺r. O halde 羹st beyinlerde anlaamay覺z.

襤nin alt beyninize, hakiki ak覺 bulun, yaz覺n r羹yalar覺n覺z覺, ku dilini 繹renin, h羹kmetmeyi 繹renin, yarat覺c覺l覺覺, bar覺癟覺ll覺覺, mikrokozmosu, g羹c羹 kefedin.

Bo, hi癟, s覺f覺r cortex'li g羹nler dileiyle...